Fylkesutvalget i Agder

1. sender høringssvaret fra Samarbeidande Kraftfylke (Kraftfylka) som høringssvar til forslag om endringer i vassdragsreguleringsloven og vannfallrettighetsloven

Høyringssvar om endringar i vassfallsrettslova og vassdragsreguleringslova.

1) Fylkesutvalet viser til Energidepartementet sitt høyringsbrev av 23. januar 2026 med frist 24. april for innsending av høyringssvar.

Departementet gjer framlegg om to lovendringar:

1. å endre vassfallsrettslova og vassdragsreguleringslova slik at «skiljet i konsesjonskraftpris for konsesjonar gjevne før og etter 10. april 1959» fell bort, og at det vert etablert ein felles gjennomsnittspris.
2. at den gjennomsnittlege sjølvkostprisen ikkje lenger skal byggje på eit representativt utval kraftverk i heile landet, men omfatte alle vasskraftanlegg som har plikt til å avstå konsesjonskraft.

Fylkesutvalet stør ei samanslåing av prisregima (punkt 1 ovanfor), men stør ikkje framlegget om å endre lovteksta frå at sjølvkostutrekninga skal byggje på eit representativt tal kraftverk til at prisen skal byggje på alle vasskraftverk som har plikt til å avstå konsesjonskraft (jf. punkt 2 ovanfor).

Fylkesutvalet fremjar fylgjande endringar til Energidepartementet sitt høyringsbrev:

• konsesjonskraftprisen framleis må fastsetjast i tråd med eit sjølvkostprinsipp
• nye regler må sikre at konsesjonskraftprisen framleis gjer konsesjonskraft til en fordelaktig ordning for vertskommunar. I motsett fall vert det skapa ei ny barriere for utbygging av større vasskraftanlegg
• framlegget om at gjennomsnittleg sjølvkost ikkje lenger skal byggje på eit «representativt tal kraftverk» vert forkasta.
• reglane for kva utval av kraftverk som skal inngå i prisgrunnlaget, må fastsetjast i dialog med partane sine organisasjonar, basert på ein føresetnad om at investeringar som ikkje gir auka konsesjonskraftvolum til kommunane, ikkje vert velta over på kommunane
• endringar i modellen for utrekning av ED-prisen må verte gjenstand for grundig utgreiing i ei eiga høyring, dersom departementet ønsker å gå videre med dette arbeidet.

2) Fylkesutvalet sender ikkje høyringssvaret frå Samarbeidande Kraftfylke (Kraftfylka) som høyringssvar til forslag om endringar i vassdragsreguleringsloven og vassfallrettslova.

Grunngjevinga er at kommunen er den primære rettshavar til konsesjonskrafta, det kan ein lese ut av prop. 17 L (2016-2017) som au syner til praksis og OEDs retningslinjer: Det er kommunen som har fyrsterett på konsesjonskrafta.

Det står i NOU 1985:9 på side 131 at:

«Fylkeskommunen er subsidiært i forhold til kommunen(e) og kan midlertidig ta ut det resterende konsesjonskraftkvantum- differansen mellom totalt beregnet konsesjonskraftkvantum og den kraftmengde som hver kommune melder som sitt årlige uttak.»

Det er bare dersom kraftforbruket til alminneleg forbruk i kommunen er mindre enn tildelt mengde (inntil ti prosent av kraftaukinga) at fylkeskommunen får ein midlertidig rett til det overskytande volum. Fylkeskommunens rett til konsesjonskraft er altså bare sekundær og midlertidig. Det er likevel viktig at fylkeskommunen beheld retten til det overskytande volum og at det ikkje går til staten.

Dersom det vert heldt fast ved at alle kraftverk som pliktar å avstå konsesjonskraft skal takast med i grunnlaget for sjølvkostberekninga, kan dette bare forsvarast rettsleg og økonomisk ved at kommunens uttaksrett vert endra i tråd med det nye driftsformålet og tilhøyrande kostnader - effektkøyringa. Det inneber at den lovbestemte nedre brukstidsgrense på 5000 timer må reduserast og/eller at uttaksvariasjonen med 33,33 prosent må aukast til for eksempel 50 prosent.